بازنگری ISO 45001:2027 در مرحله رأیگیری پیشنویس
۱۸ ژوئن ۲۰۲۶
بازنگری ISO 45001 به مرحله رأیگیری پیشنویس استاندارد بینالمللی رسید. ژوئن 2026 نقطه عطف مهمی در بازنگری ISO 45001، سیستمهای مدیریت ایمنی و سلامت شغلی ، حاصل شد. پیشنویس استاندارد بینالمللی (DIS) اکنون وارد مرحله رأیگیری ISO شده و تا تاریخ ۹ اوت ۲۰۲۶ برای رأیگیری و اظهارنظر باز خواهد ماند.
نهادهای ملی استاندارد در سراسر جهان اکنون این پیشنویس را بررسی کرده، نظرات خود را ارائه میدهند و در چارچوب فرآیند توسعه مبتنی بر اجماع ISO رأیدهی خواهند کرد. این مرحله گام مهمی در توسعه استاندارد بازنگریشده محسوب میشود.
مروری بر ISO 45001 و فرآیند بازنگری
ISO 45001 استاندارد بینالمللی پیشرو است که چارچوبی ساختاریافته، مبتنی بر ریسک و رهبریمحور برای مدیریت ایمنی و سلامت شغلی (OH&S) ارائه میدهد و بر بهبود مستمر و حفاظت از کارگران متمرکز است.
این استاندارد از زمان انتشار اولیه خود در سال ۲۰۱۸، اکنون اولین فرآیند بازنگری خود را سپری میکند. این فرآیند از اواسط سال ۲۰۲۴ آغاز شد و در اواسط ژوئن ۲۰۲۶ به مرحله پیشنویس استاندارد بینالمللی (DIS) رسید، زمانی که سند منتشر و برای یک دوره ۱۲ هفتهای رأیگیری و اظهارنظر در اختیار نهادهای عضو ملی قرار گرفت. تاریخ دقیق انتشار استاندارد اعلام نشده است، اما احتمالاً در نیمه دوم سال ۲۰۲۷ رخ خواهد داد.
ماموریت کمیته فنی ISO/TC 283 که مسئول توسعه این استاندارد است، کمک به سازمانها در سراسر جهان برای بهبود مدیریت ایمنی و سلامت شغلی به منظور حفاظت بهتر از کارگران، ترویج مزایای رویکرد سیستماتیک به مدیریت OH&S، دریافت بازخورد و پیشبرد این حوزه است.
پیشنویس بازنگریشده ISO 45001 – چه تغییراتی قابل انتظار است؟
فرآیند بازنگری بر اساس توصیههای یک گروه کاری که برای شناسایی تغییرات احتمالی تشکیل شده بود، انجام میشود. هدف کلیدی این بازنگری، حفظ ISO 45001 به عنوان یک مشخصه الزاماتی آیندهنگر است که نمایانگر رویههای خوب در حال تکامل بوده و به مسائل و چالشهای نوظهور ایمنی و سلامت شغلی که سازمانها با آن مواجه هستند، میپردازد.
دامنه کلی تغییرات را میتوان متوسط در نظر گرفت، اگرچه این تغییرات در مقایسه با ویرایشهای جدید ISO 14001و ISO 9001 گستردهتر است.
مهمترین تغییرات عبارتند از:
- هماهنگسازی ساختاری: تطابق کامل متن با آخرین ساختار هماهنگشده (Harmonized Structure – HS). این به معنای بازسازماندهی متن برای چندین بند HS است که گاهی بدون تغییر در الزامات کلی انجام شده است.
- تمرکز بیشتر بر ارتقای رفاه مرتبط با کار در سراسر سند (و نه صرفاً پیشگیری از آسیب). این موضوع در بندهای متعددی مانند ۱، ۳.۱۶، ۳.۲۰ (تعریف جدید)، ۵.۱، ۵.۲ (بند f)، ۵.۴، ۶.۱.۲.۳ و ۸.۱.۱ اضافه شده و نشاندهنده تغییر به رویکردی فعالتر برای تحقق رفاه مرتبط با کار کارگران است.
- توجه صریح به تنوع کارگران (در بندهای ۴.۲، ۷.۴، ۸.۱.۲ و ۸.۲ گنجانده شده است).
- ادغام اصلاحات تغییرات اقلیمی سال ۲۰۲۴ (در بندهای ۴.۱ و ۴.۲). علاوه بر این:
- ۳ یادداشت جدید به بند ۴.۱ اضافه شده که شامل نمونههایی از موضوعات داخلی و خارجی مرتبط است که میتوانند برای مدیریت OH&S مهم باشند.
- در بند ۴.۲، الزامی برای اطمینان از در نظر گرفتن تنوع کارگران هنگام تعیین نیازها و انتظارات اضافه شده است.
- فهرست گستردهتر عوامل برای شناسایی خطرات (بند ۶.۱.۲.۱) که شامل مواردی مانند فناوریهای جدید و در حال تغییر، فعالیتهای مبتنی بر بسترهای دیجیتال، کارگران از راه دور، خطرات روانی-اجتماعی، خطرات سلامت شغلی و پیامدهای تغییرات اقلیمی میشود.
- در بند ۶.۱.۲.۲ ارزیابی ریسکهای OH&S، صراحتاً الزام شده است که علاوه بر مستندسازی روششناسی و معیارهای ارزیابی، نتایج ارزیابی نیز مستندسازی شوند.
- در بند ۶.۱.۲.۳ ارزیابی فرصتهای OH&S، فهرست حوزههایی که هنگام ارزیابی فرصتهای بهبود باید لحاظ شوند، گسترش یافته است.
- بند جدید ۶.۳ برنامهریزی تغییرات برای انطباق با ساختار هماهنگشده اضافه شده است، هرچند از نظر محتوایی تغییر عمدهای برای ISO 45001 محسوب نمیشود، زیرا بخش عمده مدیریت تغییر قبلاً در بند ۸.۱.۳ پوشش داده شده بود.
- در بند ۷.۳ آگاهی، فهرست عوامل مربوط به آگاهی کارگران گسترش یافته است.
- بند ۸.۱ برنامهریزی و کنترل عملیاتی تغییرات قابل توجهی دارد:
- الزامات بند ۸.۱.۱ کلیات و ۸.۱.۲ حذف خطرات و کاهش ریسکهای OH&S گسترش یافته است.
- بند جدید ۸.۱.۳ سلامت شغلی اضافه شده که الزاماتی برای ایجاد فرآیندهایی جهت حفظ سلامت کارگران تعیین میکند.
- بند جدید ۸.۱.۴ بازگشت به کار پس از آسیب و بیماری اضافه شده که نیاز به ایجاد فرآیندهایی برای اطمینان از پیگیری کنترلشده افراد بازگشته به کار دارد.
- بند جدید ۸.۱.۶ فرآیندها، محصولات و خدمات تأمینشده از خارج جایگزین بند ۸.۱.۴ تدارکات در ویرایش ۲۰۱۸ شده است. برخی الزامات جدید اضافه و برخی بخشها از ویرایش ۲۰۱۸ حذف شدهاند.
- بند جدید ۱۰.۱ بهبود مداوم تلفیقی از بندهای ۱۰.۱ کلیات و ۱۰.۳ بهبود مداوم از ویرایش ۲۰۱۸ است. متن نسبت به ویرایش ۲۰۱۸ کاهش یافته، اما هدف بدون تغییر باقی مانده است.
توسعه بیشتر فرهنگ ایمنی و رفاه در محیط کار
به عنوان بخشی از بازنگری جاری ISO 45001، نسخه بهروز شدهای از پیشنویس کمیته منتشر شده است. علاوه بر تغییرات خود استاندارد، این پیشنویس شامل نسخه بازنگریشده ضمیمه اطلاعرسانی A نیز میشود.
تغییرات گنجانده شده در پیشنویس جدید ISO 45001 عبارتند از:
۱. تقویت ادغام فرهنگ ایمنی: بازنگری تأکید بیشتری بر ایجاد و ترویج فرهنگ ایمنی پیشگیرانه دارد. سلامت، ایمنی و رفاه کارکنان به عنوان عناصر کلیدی یک سیستم مدیریت ایمنی و سلامت شغلی مؤثر برجسته شدهاند.
۲. گسترش تمرکز بر رفاه مرتبط با کار: ضمیمه بازنگریشده A روشن میسازد که مدیریت ایمنی و سلامت شغلی فراتر از پیشگیری از حوادث محیط کار و بیماریهای مرتبط با کار است. از سازمانها انتظار میرود که بهطور سیستماتیک رفاه جسمی، روانی، اجتماعی و شناختی کارکنان را در نظر گرفته و ارتقا دهند.
۳. درگیر کردن روشهای نوین کاری: پیشنویس به تعامل بین خواستههای مرتبط با کار و مسئولیتهای شخصی میپردازد. بر اساس این پیشنویس، روشهای کاری منعطف و ترتیبات کاری تطبیقیافته میتوانند سهم مهمی در حمایت و ارتقای رفاه کارکنان داشته باشند.
۴. تمرکز بر تنوع و شمولیت: بخش جدیدی در ضمیمه A به موضوع تنوع با جزئیات بیشتری میپردازد. عواملی مانند جنسیت، سن، ناتوانی، شایستگیها، مهارتهای زبانی، پیشینه فرهنگی، مذهب، گرایش جنسی، سلامت باروری، وضعیت مهاجرت و بیماریهای مزمن را در نظر میگیرد.
۵. شفافسازی در مورد نتایج: به دلیل تغییر در دستورالعملهای تدوین ISO، عبارت “outcomes” با “results” جایگزین شده است. بنابراین “results” باید به همان صورتی اعمال شود که “outcomes” در بازنگریهای قبلی استاندارد به کار میرفت.
نکات تکمیلی از ضمیمه A و ساختار استاندارد:
- ضمیمه A به طور قابل توجهی گسترش یافته است تا تفسیری روشن و یکدست از الزامات موجود در سند ترویج دهد. این ضمیمه شامل راهنماییهای بیشتری در مورد مفاهیم کلیدی مانند “رفاه مرتبط با کار”، “تنوع کارگران” و “سلامت شغلی ” است.
- مرتبط با بند ۳ تعاریف:
- ۳ تعریف جدید اضافه شده است: ۳.۲۰ رفاه مرتبط با کار، ۳.۲۱ ناتوانی و ۳.۸ تأمینکننده خارجی (که جایگزین عبارت برونسپاری در ویرایش ۲۰۱۸ میشود).
- ۳.۲۳ ریسک ایمنی و سلامت شغلی به طور اساسی از ویرایش ۲۰۱۸ بازنگری شده است.
- ۳.۲۰ ریسک از ویرایش ۲۰۱۸ حذف شده است.
- دامنه کاربرد (بند ۱): این استاندارد برای هر سازمانی بدون توجه به اندازه، نوع و فعالیتهای آن قابل اجرا است و به سازمانها کمک میکند تا با پیشگیری از آسیبها و بیماریهای مرتبط با کار و همچنین بهبود فعالانه عملکرد OH&S، محیطهای کاری ایمن و سالم فراهم کنند. همچنین به صراحت بر “ارتقای رفاه مرتبط با کار” تأکید دارد.
- عوامل کلیدی موفقیت (بند ۲-۰): پیادهسازی موفق سیستم مدیریت OH&S به عواملی مانند رهبری و تعهد مدیریت ارشد، توسعه و ترویج فرهنگ حمایتی، مشارکت کارگران، تخصیص منابع، فرآیندهای مؤثر برای شناسایی خطرات و کنترل ریسکها، و ادغام سیستم مدیریت در فرآیندهای کسبوکار بستگی دارد.
- چرخه Plan-Do-Check-Act (PDCA): استاندارد بر اساس مفهوم چرخه PDCA استوار است که به عنوان یک فرآیند تکراری برای دستیابی به بهبود مستمر عمل میکند.
توجه داشته باشید که این فهرست جامع تمام تغییرات نیست. همچنین به خاطر داشته باشید که احتمالاً وقتی سند به مرحله FDIS (پیشنویس نهایی) برسد، تغییراتی رخ خواهد داد.
قوانین انتقال و جدول زمانی
سازمان جهانی همکاری اعتباربخشی (Global ACI) احتمالاً الزامات انتقال به ISO 45001:2027 را تعیین خواهد کرد که هنوز در دسترس نیستند. انتظار میرود دوره انتقال ۳ ساله باشد، مطابق با آنچه برای ISO 14001و ISO 9001 تعیین شده است.
آمادگی برای پیادهسازی
توصیه میکنیم هرچه زودتر آمادگی خود را برای انتقال آغاز کرده و برای گنجاندن تغییرات مورد نیاز در سیستم مدیریت خود، به درستی برنامهریزی کنید.
مراحل پیشنهادی برای انتقال:
۱. در اسرع وقت با تغییرات استاندارد بازنگریشده آشنا شوید.
۲. اطمینان حاصل کنید که پرسنل مرتبط در سازمان شما آموزش دیده و تغییرات و شفافسازیها را درک میکنند.
۳. شکافهایی که برای برآورده کردن الزامات جدید و سایر شفافسازیها باید برطرف شوند، شناسایی کرده و یک برنامه پیادهسازی تدوین نمایید.
۴. اقدامات را اجرا کرده و سیستم مدیریت خود را برای انطباق با الزامات جدید بهروزرسانی کنید.
نحوه پشتیبانی ما
هنگامی که آمادهسازی برای انتقال به نسخه جدید ISO 45001 را آغاز میکنید، دفتر Eurocert در ایران میتواند در این مسیر از شما پشتیبانی کند. (88332336-09372813274)
ما میتوانیم با موارد زیر از شما حمایت کنیم:
- وبینارها برای دریافت نمای کلی از تغییرات اصلی و فرآیند انتقال.
- آموزش که در آن بیشتر درباره بازنگریها و تغییرات و نحوه برخورد با حوزههای کلیدی برای بهبود مستمر و ایجاد یک سیستم مدیریت با عملکرد بالا یاد میگیرید.
- بازرسی انتقال برای تطبیق گواهینامه شما با نسخه جدید استاندارد.
ما میتوانیم در تمام مراحل این مسیر از شما پشتیبانی کنیم.
مزایای کلیدی پذیرش ISO 45001 (بر اساس اطلاعات کمیته فنی)
یک سیستم مدیریت OH&S مبتنی بر ISO 45001 سازمان را قادر میسازد تا عملکرد OH&S خود را از طریق موارد زیر بهبود بخشد:
- توسعه و اجرای خط مشی و اهداف OH&S
- ایجاد فرآیندهای سیستماتیک که “زمینه” سازمان و ریسکها، فرصتها و الزامات قانونی و سایر الزامات را در نظر میگیرد.
- شناسایی خطرات و ریسکهای OH&S مرتبط با فعالیتها و تلاش برای حذف یا کنترل آنها
- افزایش آگاهی نسبت به ریسکهای OH&S
- ارزیابی عملکرد OH&S و بهبود آن از طریق اقدامات مناسب
- اطمینان از نقش فعال کارگران در امور OH&S
این اقدامات در کنار هم، شهرت سازمان را به عنوان محیطی امن برای کار ترویج داده و مزایای مستقیمی مانند بهبود پاسخگویی به مسائل انطباق با مقررات، کاهش هزینههای کلی حوادث، کاهش زمان از کار افتادگی، کاهش حق بیمه، بهبود روحیه و کاهش غیبت و جابجایی کارکنان را به همراه دارد.
دفتر یوروسرت Eurocert در ایران
مرکز انتشار اطلاعات سیستم های مدیریت
eurocertiran@gmail.com
021-88332336
09362813274
بدون دیدگاه